Lesson 02: Bộ thủ (部首)

Bộ thủ = phần phân loại của chữ Hán, thường mang nghĩa cốt lõi. ~80% chữ Hán hiện đại là chữ hình thanh (bộ + âm). Học 30 bộ thông dụng → đoán được nghĩa của ~80% chữ thường gặp.

1. 30 bộ thủ thông dụng

Nhóm 1 — Người và cơ thể (8 bộ)

人/亻
Nhân (rén)
người
你 bạn他 anh ấy
口
Khẩu (kǒu)
miệng
吃 ăn叫 kêu
目
Mục (mù)
mắt
看 xem眼 mắt
心/忄
Tâm (xīn)
tim, tâm trí
想 nghĩ怕 sợ
手/扌
Thủ (shǒu)
tay
打 đánh拿 cầm
足
Túc (zú)
chân
跑 chạy跳 nhảy
女
Nữ (nǚ)
phụ nữ
妈 mẹ姐 chị
子
Tử (zǐ)
con
学 học孩 trẻ

Nhóm 2 — Thiên nhiên (8 bộ)

水/氵
Thuỷ (shuǐ)
nước
河 sông海 biển
火/灬
Hoả (huǒ)
lửa
灯 đèn热 nóng
木
Mộc (mù)
cây gỗ
林 rừng桌 bàn
山
Sơn (shān)
núi
岛 đảo岸 bờ
土
Thổ (tǔ)
đất
地 đất城 thành
日
Nhật (rì)
mặt trời, ngày
明 sáng时 giờ
月
Nguyệt (yuè)
trăng / thịt
朋 bạn期 kỳ
雨
Vũ (yǔ)
mưa
雪 tuyết雷 sấm

Nhóm 3 — Hành động & công cụ (6 bộ)

言/讠
Ngôn (yán)
nói
话 lời说 nói
刀/刂
Đao (dāo)
dao
分 chia到 đến
力
Lực (lì)
sức
加 cộng助 giúp
走
Tẩu (zǒu)
đi
起 dậy越 vượt
辶
Sước (chuò)
đi, di chuyển
这 này进 vào
门
Môn (mén)
cửa
问 hỏi间 giữa

Nhóm 4 — Thức ăn & vật (8 bộ)

食/饣
Thực (shí)
ăn
饭 cơm饱 no
米
Mễ (mǐ)
gạo
粥 cháo糖 đường
衣/衤
Y (yī)
áo
裙 váy被 bị
金/钅
Kim (jīn)
kim loại
钱 tiền银 bạc
艹
Thảo (cǎo)
cỏ cây
花 hoa茶 trà
牛
Ngưu (niú)
bò
物 vật特 đặc biệt
马
Mã (mǎ)
ngựa
骂 mắng驾 lái
鸟
Điểu (niǎo)
chim
鸡 gà鸭 vịt

2. 6 vị trí của bộ thủ trong chữ

Trái
氵可
河 hé (sông)
Phải
者阝
都 dōu (đều)
Trên
艹
化
花 huā (hoa)
Dưới
相
心
想 xiǎng (nghĩ)
Ngoài (kín)
囗玉
国 guó (nước)
Bao + trong
门心
闷 mèn (bí)

3. Phân tích chữ hình thanh

~80% chữ Hán hiện đại là chữ hình thanh: bộ (nghĩa) + thanh phù (âm). Bảng phân tích:

Thử: phân tích 妈 — bộ 女 gợi nghĩa (phụ nữ), 马 gợi âm (mǎ): chữ hình thanh = nghĩa + âm ghép lại.

ChữPinyinBộ (nghĩa)Thanh phù (âm)Nghĩa
妈mā女 nữ (phụ nữ)马 mǎ (âm "ma")mẹ🔊
河hé氵 thuỷ (nước)可 kě (âm cổ ~hé)sông🔊
花huā艹 thảo (cỏ)化 huà (âm "hua")hoa🔊
想xiǎng心 tâm (tim)相 xiāng (âm)nghĩ🔊
湖hú氵 thuỷ胡 hú (âm)hồ🔊
桌zhuō木 mộc (gỗ)卓 zhuó (âm)bàn🔊
饭fàn饣 thực (ăn)反 fǎn (âm)cơm🔊
话huà讠 ngôn (nói)舌 shé (âm gốc ~huà)lời🔊

4. Tóm tắt