Lesson 05: Quy tắc viết Pinyin

Pinyin có một số quy tắc viết khác với cách đọc. Tổng hợp đầy đủ: y/w/yu, j/q/x + ü, vị trí dấu thanh, dấu phân cách `'`, viết tách/liền.

1. i/u/ü đứng đầu → y/w/yu

Khi không có thanh mẫu phía trước, i/u/ü phải viết thành y/w/yu. ü sau y thì bỏ 2 chấm.

GốcĐứng đầuVí dụ
iyi一 yī (1)🔊
iaya鸭 yā (vịt)🔊
ieye夜 yè (đêm)🔊
iouyou有 yǒu (có)🔊
uwu五 wǔ (5)🔊
uowo我 wǒ (tôi)🔊
uangwang王 wáng (vua)🔊
üyu (bỏ chấm)雨 yǔ (mưa)🔊
üeyue月 yuè (tháng)🔊
üanyuan元 yuán (đồng)🔊

2. j/q/x + ü → bỏ chấm (ju/qu/xu)

j, q, x chỉ ghép với i và ü. Khi viết "ju, qu, xu" thực ra là "jü, qü, xü".

Pinyin viếtĐọc thực tếVí dụ
jujü局 jú (cục)🔊
quqü去 qù (đi)🔊
xuxü需 xū (cần)🔊
xuexüe学 xué (học)🔊
quanqüan全 quán (toàn)🔊
junjün君 jūn (vua)🔊

Ngoại lệ: sau n/l thì ü giữ chấm

Vì "nu" và "lu" không chấm đã tồn tại với nghĩa khác.

PinyinNghĩaKhác với
nǚ (女)nữ, con gáinǔ (努) — cố gắng🔊
lǜ (绿)xanh lálù (路) — đường🔊

3. Vị trí dấu thanh

Thử: đặt dấu cho "xiao" — dấu rơi vào a theo ưu tiên a > o/e > i/u: vị trí dấu có luật, không tùy hứng.

a
>
o
>
e
>
i
>
u
>
ü

Có a → dấu trên a. Không có a thì o hoặc e. Cuối cùng i/u/ü.

PinyinDấu trênVì sao
hǎo (好)aCó a, ưu tiên cao nhất🔊
xiǎo (小)aCó a (dù i đứng trước)🔊
gěi (给)eKhông a, có e🔊
dōu (都)oKhông a, có o🔊
nín (您)iChỉ có i🔊

iu và ui: dấu lên nguyên âm SAU

PinyinDấu lênVí dụ
iu (= iou)u (sau)六 liù (6)
ui (= uei)i (sau)水 shuǐ (nước)

4. Dấu phân cách `'` (apostrophe)

Dùng khi âm tiết tiếp theo bắt đầu bằng a/o/e để tránh nhập nhằng.

Sai (nhập nhằng)ĐúngChữ Hán
pinganpíng'ān平安🔊
xianXī'ān西安 (Tây An)🔊
nvernǚ'ér女儿 (con gái)🔊

5. Viết tách / viết liền + viết hoa

CụmPinyinLý do
妈妈māmaTừ kép trùng âm — liền
学习xuéxíTừ kép cùng nghĩa — liền
中国ZhōngguóTên riêng — liền, viết hoa
你好nǐ hǎoCụm chào hỏi — tách
我是学生Wǒ shì xuéshengCâu — tách, đầu câu hoa

6. Bảng tổng hợp lỗi hay gặp

SaiĐúngChữ HánLý do
iěyě也i đầu → y-
uǒwǒ我u đầu → w-
ǚyǔ雨ü đầu → yu (bỏ chấm)
jüju局sau j/q/x bỏ chấm
nu (chỉ 女)nǚ女sau n/l: ü giữ chấm
haǒhǎo好dấu lên a (a > o)
iòuiù (liù)六iou rút thành iu; dấu lên u

7. 🎉 Hoàn tất Nhánh I — Phát âm

Bạn đã học xong 5 bài về phát âm tiếng Trung:

Bước tiếp theo: