Lesson 05 — Thế chiến thứ hai (1939–1945)
Cuộc xung đột đẫm máu nhất lịch sử — nguyên nhân, bước ngoặt, hậu quả và ký ức
1. Bản đồ: phe Trục và phe Đồng Minh
Cách dùng: Nhấn Bước tiếp theo để xem bản đồ thay đổi theo từng giai đoạn chiến tranh — từ đỉnh cao của phe Trục (1942) đến thoái lui và thất bại (1945). Bấm vào số để nhảy thẳng.
Phe Trục (Đức–Ý–Nhật & đồng minh)
Phe Đồng Minh (Anh–Mỹ–Pháp tự do & đồng minh)
Liên Xô
Trung lập
Mặt trận / Hướng tấn công
Nhấn "Bắt đầu" để xem bản đồ theo từng giai đoạn.
2. Sơ đồ nhân–quả: Versailles → Thế chiến thứ hai
Bấm vào từng ô để xem giải thích về nhân tố đó và cách nó dẫn đến chiến tranh.
3. Chuỗi thời gian: 1939–1945
Phe Trục tấn công & bành trướng (1939–1941)
1/9/1939
Đức xâm lược Ba Lan — Thế chiến thứ hai bắt đầu
Mở màn
Đức tấn công từ phía Tây bằng chiến thuật Blitzkrieg; Liên Xô tấn công từ phía Đông (17/9) theo Hiệp ước Molotov–Ribbentrop. Ba Lan thất thủ sau 5 tuần. Anh và Pháp tuyên chiến với Đức ngày 3/9.
5–6/1940
Pháp thất thủ — Châu Âu lục địa gần như thuộc Đức
Sốc chiến lược
Đức tấn công qua Bỉ và rừng Ardennes, vòng sau lưng quân Đồng Minh. 338.000 quân được cứu ở Dunkirk nhưng hầu hết vũ khí bị bỏ lại. Pháp đầu hàng 22/6/1940 — chỉ 6 tuần.
7/1940–5/1941
Trận chiến nước Anh (Battle of Britain)
Kháng cự thành công
Luftwaffe ném bom liên tục vào Anh nhằm phá hủy RAF và buộc Anh đầu hàng. RAF kháng cự, Đức không thể chiếm được ưu thế trên không. Hitler bỏ kế hoạch đổ bộ Anh. Churchill: "Never in the field of human conflict was so much owed by so many to so few."
22/6/1941
Chiến dịch Barbarossa — Đức tấn công Liên Xô
Mặt trận lớn nhất
3 triệu quân Đức cùng đồng minh tấn công Liên Xô trên mặt trận dài 2.900 km — lớn nhất lịch sử quân sự. Đức tiến nhanh ban đầu, bao vây và bắt hàng triệu tù binh. Nhưng mùa đông Nga và kháng cự quyết liệt dừng cuộc tấn công trước Moscow (12/1941).
7/12/1941
Nhật tấn công Trân Châu Cảng — Mỹ tham chiến
Toàn cầu hóa
Nhật tấn công căn cứ hải quân Mỹ ở Hawaii, phá hủy hoặc làm hư hại 8 thiết giáp hạm, giết hơn 2.400 quân nhân Mỹ. Ngày hôm sau, Roosevelt tuyên chiến với Nhật. Đức và Ý tuyên chiến Mỹ ngày 11/12. Chiến tranh thực sự trở thành toàn cầu.
Bước ngoặt — Phe Đồng Minh phản công (1942–1943)
4–7/6/1942
Trận Midway — Nhật mất 4 tàu sân bay chiến lược
Bước ngoặt Thái Bình Dương
Mỹ giải mã mật mã Nhật, biết trước hướng tấn công. Nhật mất Akagi, Kaga, Soryu, Hiryu (4 tàu sân bay hạng nặng) — lực lượng tấn công chủ yếu không thể thay thế trong thời gian ngắn. Mỹ mất 1 tàu sân bay (Yorktown). Từ đây Nhật chuyển sang phòng thủ.
8/1942–2/2/1943
Trận Stalingrad — Liên Xô bao vây Tập đoàn quân số 6 Đức
Bước ngoặt châu Âu
Sau 6 tháng giao tranh đường phố ác liệt, Liên Xô phản công (Chiến dịch Uranus, 19/11/1942) bao vây 300.000 quân Đức. Ngày 2/2/1943, Thống chế Paulus đầu hàng cùng ~91.000 binh sĩ. Lần đầu tiên một Tập đoàn quân Đức bị bắt toàn bộ. Cán cân chiến lược ở Đông Âu đảo chiều vĩnh viễn.
5/1943
Quân Đức–Ý đầu hàng ở Bắc Phi — Mặt trận thứ ba mở ra
Đồng Minh tiến công
250.000 quân Đức–Ý đầu hàng ở Tunisia. Đồng Minh kiểm soát Bắc Phi, chuẩn bị tấn công lên Italy. Tháng 9/1943 Ý ký đình chiến và sau đó tuyên chiến với Đức — Mussolini bị lật đổ.
Đồng Minh tổng tấn công & kết thúc (1944–1945)
6/6/1944
D-Day — Đổ bộ Normandy, mặt trận phía Tây mở hoàn toàn
Quyết định
Chiến dịch Overlord: 156.000 quân Đồng Minh đổ bộ lên 5 bãi biển Normandy với 7.000 tàu và 11.000 máy bay. Đây là cuộc đổ bộ đường biển lớn nhất lịch sử. Đức phải đối mặt hai gọng kìm: Hồng quân từ Đông, Đồng Minh từ Tây và Ý.
8/5/1945
Đức đầu hàng vô điều kiện — V-E Day
Chiến thắng châu Âu
Hồng quân tiến vào Berlin (4/1945). Hitler tự sát ngày 30/4/1945. Ngày 8/5/1945, Đức ký văn kiện đầu hàng. Chiến tranh ở châu Âu kết thúc sau gần 6 năm.
6/8 & 9/8/1945
Mỹ ném bom nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki
Vũ khí hạt nhân lần đầu
6/8: "Little Boy" xuống Hiroshima — ước tính 70.000–80.000 người chết ngay lập tức. 9/8: "Fat Man" xuống Nagasaki — ước tính 40.000 người chết ngay. Tổng thiệt hại đến cuối 1945 (bao gồm phóng xạ) ước tính 150.000–200.000 người. Đây là lần duy nhất vũ khí hạt nhân được dùng trong chiến tranh thực địa.
2/9/1945
Nhật Bản ký văn kiện đầu hàng — V-J Day. Thế chiến kết thúc
Kết thúc
Thiên hoàng Hirohito tuyên bố đầu hàng 15/8/1945. Ngày 2/9, trên thiết giáp hạm USS Missouri tại vịnh Tokyo, Nhật ký văn kiện chính thức. Thế chiến thứ hai kết thúc sau 2.194 ngày. Ước tính 70–85 triệu người thiệt mạng — đẫm máu nhất lịch sử nhân loại.