Lesson 03: Vận mẫu (韵母 — phần sau âm tiết)

Vận mẫu = phần đi sau thanh mẫu. Tiếng Trung có ~36 vận mẫu, chia 3 loại: nguyên âm đơn, kép, có âm mũi. Lưu ý: `e` và `i` có nhiều cách đọc tuỳ ngữ cảnh.

1. 6 nguyên âm đơn

a
妈 mā
Miệng há to, lưỡi thấp
o
我 wǒ
Miệng tròn, lưỡi sau cao vừa
e
哥 gē
Miệng há vừa, lưỡi sau cao (≠ e Việt)
i
你 nǐ
Lưỡi trước cao, miệng hơi mở
u
五 wǔ
Miệng tròn nhỏ, lưỡi sau cao
ü
女 nǚ
Miệng tròn (như u) + lưỡi trước (như i)

2. 3 cách đọc của `i` tuỳ thanh mẫu trước

NhómThanh mẫui đọc thànhVí dụ
1 b/p/m/d/t/n/l/j/q/x "i" thường 你 nǐ
2 zh/ch/sh/r (lưỡi cong) "ư" (lưỡi cong giữ) 吃 chī
3 z/c/s (lưỡi phẳng) "ư" (lưỡi phẳng giữ) 四 sì

3 cách đọc của `e`

Ngữ cảnhe đọc thànhVí dụ
Đứng đơn / sau hầu hết thanh mẫu "ơ" (gốc lưỡi) 哥 gē
Trong ie / üe "ê" 谢 xiè
Trong ei "ây" 给 gěi

3. Nguyên âm kép

Kép xuôi (a/o/e + i/u)

VậnVí dụ
ai爱 ài (yêu)
ei杯 bēi (cốc)
ao好 hǎo (tốt)
ou都 dōu (đều)

Kép ngược (i/u/ü + a/e/o)

VậnVí dụ
ia家 jiā (nhà)
ie谢 xiè (cảm ơn)
ua花 huā (hoa)
uo多 duō (nhiều)
üe学 xué (học)

Kép 3 nguyên âm

VậnVí dụ
iao小 xiǎo (nhỏ)
iu (=iou)六 liù (6)
uai快 kuài (nhanh)
ui (=uei)水 shuǐ (nước)

4. Vận mẫu mũi — -n vs -ng (BẮT BUỘC PHÂN BIỆT)

-n: đầu lưỡi chạm sau răng trên ở cuối. -ng: gốc lưỡi giữ, miệng mở hơn.

Thử: nghe cặp tối thiểu -n vs -ng — lẫn là sai nghĩa luôn: lỗi mũi hoá số một của người Việt học tiếng Trung.

-n (đầu lưỡi chạm)
班
bān (lớp)
-ng (gốc lưỡi)
帮
bāng (giúp)
-n
民
mín (dân)
-ng
明
míng (sáng)
-n
心
xīn (tim)
-ng
星
xīng (sao)
-n
分
fēn (chia)
-ng
风
fēng (gió)

Bảng đầy đủ các vận mẫu mũi

Vận mẫuVí dụ
an三 sān (3)
en本 běn
in信 xìn
ian天 tiān
uan玩 wán
ün云 yún
ang忙 máng
eng朋 péng
ing听 tīng
ong东 dōng
iang想 xiǎng
iong用 yòng
uang黄 huáng

5. Quy tắc viết khi i/u/ü đứng đầu

Khi không có thanh mẫu trước, i/u/ü phải viết thành y/w/yu.

GốcViết thànhVí dụ
iyi一 yī (1)
ieye夜 yè
ianyan言 yán
uwu五 wǔ (5)
uowo我 wǒ
uangwang王 wáng
üyu (bỏ chấm)雨 yǔ
üeyue月 yuè
üanyuan远 yuǎn

💡 Mẹo nhớ: thêm y- cho i, w- cho u, yu- cho ü. Khi ü viết sau y → bỏ 2 chấm.

6. Tóm tắt