Lesson 03: Đo lường phân tán

Cùng trung bình, khác phân tán = khác rủi ro. Thêm/xóa outlier và thấy ngay các thước đo thay đổi ra sao.

1. Tất cả thước đo phân tán — live calculator

Nhấn vào chip để bật/tắt. Thêm outlier để so sánh SD (non-robust) với IQR và MAD (robust).

Range
—
Variance s²
—
Std Dev s
—
IQR (robust)
—
MAD (robust)
—
CV (%)
—

▶ Xem chi tiết tính Variance từng bước

2. Cùng trung bình, khác phân tán

Kéo slider để thay đổi độ phân tán của Dataset B. Dataset A cố định. Quan sát biểu đồ và số liệu thay đổi.

4.0
Mean A
5.0
Mean B
5.0
SD A
1.0
SD B
4.0
Mean bằng nhau không đủ để nói "hai dataset giống nhau". SD khác nhau → hành vi khác nhau hoàn toàn.

3. Quy tắc 68-95-99.7 (Empirical Rule)

Chỉ áp dụng cho phân phối Normal. Điều chỉnh µ và σ để xem các khoảng thay đổi.

100
15
68%
—
±1σ
95%
—
±2σ
99.7%
—
±3σ

4. Độ robust — SD vs IQR vs MAD

Kéo thanh "outlier strength" để xem SD tăng vọt nhưng IQR và MAD gần như không đổi.

Thử: cấy một outlier — SD nhảy vọt, IQR và MAD gần như đứng yên: chọn thước đo phân tán theo độ nhiễu của dữ liệu.

0 (0 = không có outlier)
SD
—
IQR
—
MAD
—
Khi outlier tăng: SD tăng nhanh (vì dùng mean — bị kéo). IQR và MAD gần như không đổi (vì dùng median — robust).