Lesson 04 — Nhà Lê sơ & Luật Hồng Đức (1428–1527)

Mô hình nhà nước quân chủ Nho giáo hoàn chỉnh — đỉnh cao chế độ phong kiến Việt Nam dưới thời Lê Thánh Tông

1. Chuỗi thời gian 1428 – 1527

Cách dùng: Dùng các nút lọc để xem theo giai đoạn, hoặc xem toàn bộ. Các mốc quan trọng được đánh dấu to hơn trên trục thời gian.

2. Bản đồ 13 Đạo Thừa Tuyên (khoảng 1471)

Cách dùng: Rê chuột hoặc chạm vào từng đạo để xem tên và thông tin. Bản đồ đơn giản hóa — minh họa vị trí tương đối, không chính xác địa lý GPS.
Lạng Sơn Thái Nguyên Tuyên Quang Hưng Hóa An Bang Bắc Giang Nam Sách Đông Kinh (Kinh đô) Quốc Oai Thiên Trường Thanh Hóa Nghệ An Thuận Hóa Quảng Nam (từ 1471) Chiêm Thành (chinh phạt 1471) Nam tiến N Biển Đông
Bấm vào một đạo để xem thông tin
Đạo vùng núi phía Bắc
Đạo đồng bằng Bắc Bộ
Đạo miền Trung Bắc
Đạo miền Trung Nam
Đông Kinh (Kinh đô)

3. Bộ luật Hồng Đức — Những điều tiến bộ (click để xem chi tiết)

Bộ luật Hồng Đức (Quốc triều hình luật) — khoảng 722 điều, hoàn thiện dưới niên hiệu Hồng Đức của Lê Thánh Tông (~1483). Bấm vào từng thẻ để xem nội dung và ý nghĩa của mỗi điều luật tiêu biểu.
Nhận xét tổng quát: Trong bối cảnh xã hội phong kiến Nho giáo thế kỷ 15, Bộ luật Hồng Đức nổi bật vì đặt ra giới hạn cho quyền lực (cả quyền gia đình lẫn quyền nhà nước) và bảo vệ những người ở vị thế yếu hơn. Đây là điểm vượt trội so với hầu hết hệ thống pháp luật cùng thời ở Đông Nam Á và một số nước Đông Á.

4. Sơ đồ bộ máy nhà nước thời Lê Thánh Tông

Cách dùng: Bấm vào từng ô trong sơ đồ để xem chức năng và vị trí trong hệ thống. Màu sắc phân biệt cấp bậc.
NHÀ VUA (không còn Tể tướng) 6 Bộ Lại·Hộ·Lễ·Binh·Hình·Công Ngự sử đài Giám sát toàn bộ quan lại Hàn lâm viện Soạn thảo văn thư·văn học 13 Đạo Thừa Tuyên Thừa ty · Đô ty · Hiến ty (3 cơ quan/đạo) Thừa ty Hành chính dân sự và tài chính địa phương Đô ty Quân sự địa phương và an ninh trật tự Hiến ty Giám sát·chống tham nhũng và thi hành pháp luật Phủ → Huyện → Xã Hành chính cơ sở — gần dân nhất Nguyên tắc tập quyền: Mọi tầng đều báo cáo lên Vua. Không ai ở địa phương độc lập. Bỏ Tể tướng → vua trực tiếp nắm 6 Bộ và Ngự sử đài. Tại mỗi đạo: 3 cơ quan kiểm soát nhau — không ai thâu tóm toàn bộ địa phương.

5. Ôn tập — Trắc nghiệm