Lesson 05 — Cấu trúc lớn của vũ trụ
Ba công cụ: Bản đồ mạng vũ trụ (sợi/nút/void), Mô phỏng tăng trưởng cấu trúc (từ CMB tới nay), và Bộ đổi redshift → khoảng cách.
1. Bản đồ mạng vũ trụ — sợi, nút & void
Mỗi chấm là một "thiên hà". Chúng bám vào các sợi (filament) nối các nút (siêu đám), để lại void rỗng. Kéo slider để thay đổi độ tương phản mật độ — mạng hiện rõ dần.
800
70%
2. Mô phỏng tăng trưởng cấu trúc
Cùng một tập hạt giống (in từ CMB) tiến hóa theo thời gian. Kéo slider thời gian: hạt từ phân bố gần đều (δ ~ 10⁻⁵) gom dần thành sợi/nút khi hấp dẫn khuếch đại δ.
CMB
3. Bộ đổi redshift → khoảng cách
Đo redshift z của thiên hà → khoảng cách qua v ≈ c·z, d = v/H₀ (xấp xỉ z nhỏ).